Зүрхэнд үйлдвэрлэхүй


Бухимдах юм бас байна аа. Гэхдээ яагаад энээхэн зүйлд бухимдах ёстой билээ. Ёс төр нь ч яахав. Нэг амьсгаагаар уншаад л өнгөрөм хальт бичлэгүүдээ хэвлүүлж цаас бузарлагсдыг хараад дур гутсанаас л энэ л дээ. Хамгийн өрөвдөлтэй нь тэдэнд *Утга зохиолын шинэ чиг хандлага, иргэний сэтгүүл зүйг шинэ чиг хандлага* гэх аймшигтай хуучин сонингоор хийсэн цаасан малгай өмсгөх юм. Уучлаарай... байх ёстой юм байрандаа л байж байг. Хэм хэмжээ хил хязгааргүй эрх чөлөөг үнэ цэнэтэй болгож биежүүлдэг эд...

Жишээ татаж хэн бүхний мэдэх блогчин Болор-Эрдэний нэг жижигхээн бичвэрийг харъя л даа:

bolor-erdene khaltar: цаг хугацаа биднийг иддэг юм аа
идүүлэхгүй бх арга нь үргэлж л тэрэнтэй сөргөлдөж бх хэрэгтэйм шиг бгаам

хөгшрөл, үхэл, хоцрогдолын эсрэг тэмцэх
заримдаа тэмцсээр бгаад залхах л юм
нээрээ сая, өөрийгөө толинд харлаа

өчигдөр

үрчлээс алга, хөгшрөл алга

гэхдээ би биш болсон бсн
бууж өгч эхэлж бсн
тэгээд дахиад л босохоор шийдсэн

нэрээ өөрчилж, насаа өөрчилж, зүсээ өөрчилж.
нэг л өөрөөр амьдрахаар шийдэв
...

... хэдхэн мөчийн өмнө надад хэлсэн энэ үгс бол манай эрхэм блог түүвэр үйлдвэрлэгчидийн номондоо жишимгүй оруулж л орхидог зүйл. Hэмээд үүнийгээ урнаар бүтээсэн шинээр хандсан гээд байгаа...

Гэтэл уран зохиол... бүтээл... гэдэг арай л өөр царайтай... цараатай...
Жишээ татаж хэн бүхний сайн мэдэх зохиолч Халтарын Болор-Эрдэнийн нэгэн бичил үгүүлэлийг харъя:


Зүрхэнд үйлдвэрлэв


Бурхантай, бугтай, тэнгэртэй, газартай хэрэлдлээ.
Эхлэл нь хаана байсныг, төгсгөл нь хэзээ ирэхийг
эрж хайгаад олсонгүй. Хэрүүлийн эзнийг сая л оллоо.
Олох олохдоо түүний тохуурхал, даажигналын чимэг сонслоо.
Сонсогдож байгааг бодоход тэр амьтай юм.

Нар. Нозоором халуун. Нүд анилдан зүүрмэглэхэд тэнгэр нэг цэнхэртэн, нэг харлан харагдах нь зузаан хөх шилтэй төстэй ч юм шиг…
…Бөмбөгөр шилэн доторх ижижгхэн хотыг хэн нэгний нүд анхааралтай ширтэнэ. Тэр шилийг сэгсрэхэд бороо, цас, шороотой төстэй зүйл дотор нь бужигнана. Жижигхэн, бүр маш жижигхэн хүмүүс тийм бужигнаан дотор орох байх газраа олж ядан бөндөгнөхөд тэр өхөөрдөн инээд алдаж, бүр чангаар сэгсэрнэ. Тэгснээ нүдэнд үл үзэгдэх дуслыг томруулагч дуран доор тавиад юуг ч юм түүнд шахахдаа тэр чаг чаг чаг чаг чагхийн нүдээ цавчлан дахин дахин дурандаж, тонголзох нь хөгшин эрдэмтнийг санагдуулна. Залуу нас. Садан төрөл. Хайр. Ухаан. Хувь заяа. Ийм бичигтэй хруу шилнээс дусал дуслыг авч өнөөх шингэн дээр дусаана. Тэгээд шилэн хотод бужигнан гүйлдэх хүмүүсээс нэгийг нь барьж аваад дуран доорх шингэнээ бие рүү нь шахчихаадбуцаагаад тавьчихав. Хүн өвдсөндөө час часхийн дуугарна. Харсаар байтал нүднийх нь өмнө хүний хэвлий маш түргэн томорч түүнээс бүүр жижигхэн хүн доройхон дуугаар мөн л часхийн дуугараад газарт уначихав. Саяхан бий болсон тэр амьтан яах ийхийн зуургүй өсөж томрохыг дээрх нүд анхааралтай ширтэнэ. Эхэндээ төрсөн, төрүүлсэн хоёр салахгүй хөтлөлцөн байснаа төдөлгүй жижигхэн нь хаа нэг тийш яваад өгөв. Түүний үйлдэл бүхнийг өнөөх нүд алдалгүй харахын зэрэгцээ биенээс нь юуг ч юм буцаагаад соруулж авна. Соруулах бүрт нь хүн аажимхан жижгэрч, хууртсан хүүхэд шиг өмөлзөхөд тэр бүр байж ядан эгдүүцэж шилийг улам хүчтэй сэгсэрнэ. Хүнээс соруулж авсан бүхнээ тэр Залуу нас, Садан төрөл, Хайр, Ухаан гэсэн түрүүчийнхээ хуруу шилэнд буцаагаад хийчихэв. Тэгээд хэсэг харж суусныхаа дараа энэ утгагүй агшнаас залхаж, хатаж бөгтийсөн хүний бие рүү “Дурсамж”-ийг шахлаа. Шахаж байхдаа тэр чаг чаг чаг хэмээн нүдээ түргэн түргэн цавчилна. Нүдэнд үзэгдэхгүй, гарт баригдахгүй энэ бэлгийг нь хүн хичнээн хүндэтгэн хүлээн авч, хэсэгхэн зуур сэргэхийг тэр анхааралтай ажина. Төдөлгүй түүнийгээ буцаагаад соруулаад авчихав. Харгис, хатуу энэ тоглоомноосоо бүр мөсөн залхсан тэрээ гэнэтхэн хүнийг эрхий хуруугаараа ганцхан дарж няцалчихаад над руу огцом эргэн харлаа. Түүний нүх шиг том хар нүд, хүйтэн харцтай нь тулгармагцаа би цочин ухасхийв…
…Сэрэхэд гэрт нам гүм. Хажуугаас халаагуур төөнөнө. Нуруу даган нойт оргиход сая зүүдэлснээ ойлгов. Уртаар санаа алдаад хөрвөөх агшинд өнөөх нүдний чаг чаг чагхийн цавчлах нь хажуухнаас сонсогдлоо. Гайхан өндийхдөө яг түрүүчийн зүүдэнд харсан хэмжээлшгүй том, хүйтэн хар нүдтэй харц тулгарав. Цаг хугацаа харанхуйн гүнээс яг над руу ширтэж байлаа.

2000.09.15



Энэ үгүүллэгийг арав гаран жилийн дараа ахиад уншихад зүрх ёгхийлгэх хүчээ алдаагүй л байна. Учир нь энэ бол урлаг. Түүнийг урнаар бүтээсэн юм.

Таашаал тачаалаа ялгаж сураад дараа нь бүтээн туурвихад оройтохгүй ээ ахан дүүс минь.

6 Сэтгэгдэл:

Anonymous said...

Ямар ч цаг үед уншсан дандаа шинэ бж чаддаг сонин зохиол бичдэг хүн шүү

Anonymous said...

Манийг мангар бацаан бхд бичиж бжээ, хэх

Anonymous said...

odoo ch bolij dee hoorhii...

oldoshaksli said...

sain bichdeg shuu.

Yadaj bhad bas l emegtei.
Ene bol erchuudiin emgeg dee yur ni.

нойтон навч. said...

яарахгүй байх.

oldoshaksli said...

medeej.
gehdee temuulel...

Post a Comment