ЗАРЛАЛ

Өнөөдөр буюу 11 сарын 1-ний 16 цагаас, МУИС-ийн хичээлийн хоёрдугаар байрны 3 давхарын 64 тоот танхимд яруу найрагч УЯНСҮХийн номын хэлэлцүүлэг болох юм байна.
Утга зохиол судлаач Ч.Билэгсайханы санаачилсан уг хэлэлцүүлэгийг МУИС-ийн Утга Зохиолын Нэгдэл зохион байгуулж буй бөгөөд өдгөө цагийн уран зохиол шинжлэлийн мяндагтан ихэс цугаар хуран цуглах ажээ.
Эрхэм номын садан та бүхэнтэй тэнд учирхын болзоо тавья!

Өнөөдрийн шүлэг


ШИЛЭН оймсны өнгө өнгийн солонгон дунд
Гангачуулын гудамж зуныг үдэв.
Чиний япон төрх гэнэтхэнээ сэтгэлд тусахад
Нээлт хийсэн мэт би баясан догдлов.

Навчсын анир бүхнээс
зүрхнийхээ цохилтыг
чиний инээдтэй хослуулан чагнаж,
Намрын, чамайг санагдуулагч агаараас
эрт хаврын бороог
айсуй хаврын бороотой нь цуг мэдэрч
Гудамж дүүрэн хүмүүсийн дунд
гав ганцаараа шүхэр дэлгэчихээд,
Гуйвахаас өөрөөр сонсож болдоггүй
жааз аялгууг дотроо төсөөлсөөр

Зөрөн одогсдын нүднээс давтагдашгүй нэгэн учралыг хайв
Зөрөн одогсдын нүднээ намар цагийн ЧИ...

2008.10.30 Tokyo.





Г.Аюурзана

"сэтгэл рүү шагайгч Түүнд"
62-р тал

ЯЗГУУРЫН БҮЛГЭМ


Даруй гурван долоо хоног дуншсаны эцэст бас нэгэн шинэ бүлгэм албан ёсоор байгуулагдав. Улаанбаатар хотод өдгөө утга зохиолын чиглэлээр идэвхтэй болон идэвхгүй үйл ажиллагаа явуулдаг өтөл болон идэр насны, нийгмийн янз бүрийн давхаргаас гаралтай гишүүдийг нэгтгэсэн миний л мэдэхийн арваад бүлгэм /Хүрээ хөвгүүд, Улаанбаатарын зохиолдчидын клуб, Хөх Мэдрэхүй, Харьцангуй, БиШүБи, Шинэ мянган, Гал урсгал, Шинэ үнэр г.м/ байгаа дээр нэмэгдэн "ЯЗГУУРЫН БҮЛГЭМ" байгуулагдлаа.
Би вээр, эл бүлгэмийг үүсгэн байгуулагч гурван бодьгалийг ухамсар болон ухамсаргүйн түвшинд өөртөө харьцангуй нээсэн хүн мөний тул доор цөөн үгийг эвлүүлэх нь үүрэг гэж үзсэн болно.


Бямбаахүүгийн НАНЖИД

Боловсролын их сургуульд утга зохиол заадаг энэ залуутай нэн богино хугацаанд анд манд болсоны уг шалтгаан нь адилхан баяддаа ч биш, аз ерөөлтэйдөө ч биш, ердөө л түүний мөн чанар ноён нуруутай холбоотой гэж би мунхагладаг юм. Хотын хормойноос тэр бүхнийг эхэлсэн. Хойморт нь гараад суучихад би л гайхахгүй.
Нанжаа бол манай ХӨХ МЭДРЭХҮЙг анх үүсгэн байгуулалцсан хүмүүсийн нэг. Тэр манай бүлгэмээс гараагүй. Угаасаа ч бид батлах тарааж балайраагүй.
Мань эрийн шүлгүүд гунил гомдолоор сүлжсэн энгийн хэллэгүүдээс л бүтчихдэг. Энд тэнд очиж уншиж улайрч явсаныг нь санахгүй юм. Цаашид уран зохиол шинжлэлээр энэ үеэ оройлох үүрэг нуруун дээр нь буйг л мэдэх юм.


Амарбаатарын УРАНТОГОС.

Гадаад харилцааны мэргэжилтэн энэ бүсгүй аймшигтай реал идеаг гайхамшигтай лирика болгож чаддагаараа цөөн гэхэд дэндүү цөөн энэ үеийн хэдэн шүлэгчдээс ялгардаг /на/.
Басхүү хэдэн мөр холбосныхоо төлөө хэнхдэг цээжээ задгайлж, ахан дүүсийн баасан тангарагтай агуу их утга зохиолын тостой идүүр лүү өнгөлзөөгүйд нь өргөмжлөн баясдаг.
Магадгүй ЯЗГУУРын бүлгэмийн хамгийн радикал бодьгал нь ТЭР мөн. Цааш нь олон юм хэлмээр байгаа ч цаасаар удахгүй хэвлэгдэх номыг нь цагаа заран уншихыг хүсээд зогсоц хийе дээ.



Гүйцэтгэгчийн ОРГИЛБОЛД

Заль эргэсэн нүдтэй, цус болсон өмдтэй залуу их сургуулийн нэгийн ард таарсанаас хойш дөрвөн он сүүлээ шарваж одсон байтал дөрөө харшуулсаар дэргэд үлдсэн анд минь юм даа. Баатар хотод бид үхэхээс бусдыг л үзсэн. Үхэж болох байсан. Гэхдээ үхээгүй.
Түүний шүлгэнд гурав биш юмаа гэхэд ганц давалгаа лавтайяа би. Уянгийн цэнхэр давалгаа. Яарал, хүлцэлийн аль нь үгүй болохоор тэр надаас өөр. Өөр хүмүүст би дуртай. Магадгүй энэ бол хайрлахын шалтгаан.
Зарим нь гарууд согтуудаа "МЗЭ"-ийн 80 жилээр хэвлэгдсэн арван номоос түүнийхийг хамгийн сайн нь гэх юм билээ. Тэрийг нь тэр цаг хугацаа гэдэг үүр шөнөөр орж гардаг шар амьтан мэдэх биз. Итгэлтэйгээр өгүүлэх минь. Залуу насаа дуустал тэр ахиад хоёр ном өлхөн босгочих байхаа.



За гаруудыг таниулахад нэг иймэрхүү. Тэд тийм яс радикалууд биш л дээ. Гэхдээ... яруу найргийн хувьд яах аргагүй ЯЗГУУРЫН... /Энэ чанарыг Нанжид нэг удаа "Төрмөл" гэж тодорхойлсон юм/

...БАЙХЫН УРЛАГ...

* * *
Түүнтэй уулзсан бол /Түүний бүтээсэн цаг үед амьдарсан бол/ гэж би цөөнгүй удаа бодож байсан. Гэхдээ харамсдаггүй. Уулзаж чадаагүй гэж харуусан шогширогсдыг би зүгээр л худлаа жүжиглэж байна гэж тайлдаг. Гэвч надад дэмжин шогширч явсан удаа ч бий.
Харин сүүлийн хоёр жилийн турш түүний үйл хэргийг шууд үргэлжлүүлэгч, сургаалийг нь хамгаалагч гэж үздэг, тэгж үзэхүйц бүрэн үндэстэй хэсэг хүмүүстэй нэлээдгүй дотно харьцаа тогтоосноос хойш түүний тухай ярианд тун болгоомжтой оролцдог болсон.
Харин өнөөдөр түүний тухай заавал бичих ёстой гэж бодлоо. Тэгээд бодлоо. Тэгээд зүгээр л энэ бичлэгийг Ооёо гуайн блогоос хуулж энд тавих нь зүйтэй гэсэн дүгнэлт хийлээ. Яагаад гэвэл яруу найрагчийн тухай түүнийг сайн мэддэг гэж өөртөө бүрэн итгэлтэй хэлж чадах зарим талаараа хувь заяа нь огтолцсон хүмүүс, эсвээс зөвхөн түүнтэй дүйцэх яруу найрагч л бичиж чадна гэж би үздэг юм. Яагаад гэвэл би Дашбалбар гэдэг хүнийг ЯРУУ НАЙРАГЧ л гэж хардаг юм. Илүү зүйл чимх ч үгүй ЯРУУ НАЙРАГЧ.



Яруу найрагч П.Батхуяг


ОМОГ БАРДАМ БАЙХЫН УРЛАГ БУЮУ ОЧИРБАТЫН ДАШБАЛБАР


Одоо санахад олон жилийн ємнє шиг бодогдоно. Алгебрийн дэвтрийн ард бичсэн хэдэн шvлэгтэй аравдугаар ангийн хvvхэд байлаа. Харин «Гэрэлт хайр» гэдэг шvлгийн номыг бичсэн хvнтэй уулзвал ганц л зvйлийг асууна гэж боддог сон. Ямар янзтай зогсож байгаад, ямар дуу хоолойгоор асуухаа тєлєвлєж толины ємнє нэлээдгvй сургуулилсан удаатай. Гэтэл намар оройхон модод навчсаараа уйлсан єдєр гудамжинд гэнэт тулгарчихлаа. Мэнд усгvй шахам єнєєх асуултаа асуув.

-Яавал яруу найрагч болох вэ?-Яруу найрагч болдоггvй юм.
Харин тєрдєг байхгvй юу даа, дvv минь. Сайн ойлгосонгvй, гэвч огт ойлгоогvй дvр vзvvлсэнгvй. Зэрэгцээд алхаж явахдаа надад юун тухай ярьсныг нь єчигдєрхєн болсон юм шиг л тод санаж байна.


-Хамаг модоо огтлоод, хамаг загасыг барьж дуусах цагт алтыг идэж болдоггvйг хvмvvс ойлгох болно гэж индианы нэг омгийн ахлагч хэлсийм гэнэ билээ. Яг тvvнтэй адил ууланд ганц євгєн бvргэд, талд ганц хєх чоно vлдэх цагт хvмvvс омог бардам байхын ухааныг ойлгож магадгvй. Язгуураасаа тэнгэрлиг тєрсєн тэр амьтад хvмvvс биднээс илvv омог бардам амьдардаг санагдана. Тэгэхээр омог бардам байхын тулд бvргэд, чоно хоёроос ялимгvй суралцахад гэмгvй гэж хэлээд тэр яваад єгч билээ. Явахдаа яг л бvргэд шиг, эсвэл талд давхих чоно шиг харагдсан сан. Маргаашнаас нь би vсээ ургуулахаар шийдлээ. Бvтэн жил vсэндээ хайч хvргэсэнгvй. Яагаад ч юм бэ урт ургасан vс салхинд хийсэх нь надад бvргэдийн далавч шиг санагдаад хэмжээлшгvй сайхан, зvйрлэшгvй омог бардам болсон мэт бодогдоно. Тэгээд бvтэн жил єнєєх бvргэд, чоно хоёрын шавь-яруу найрагчтай уулзсангvй. Гэтэл намар оройхон мєн л модод навчсаараа уйлсан єдєр гэнэт гудамжинд тулгарлаа. Газар доогуур ормоор санагдтал хачин ширтлээ. Харц нь хутгаар зvсэх шиг, эсвэл эцэг нь хvvгээ энхрийлэх шиг байлаа. Тийм харцтай ємнє нь тулгарч байсангvй. Тvvнээс салаад гэр рvvгээ харьж явах замдаа єєрийгєє хязгааргvй ихээр чамлаж билээ. Маргааш нь vсээ засууллаа. Би л лав чоно, бvргэд хоёрын омог бардам шавь байж чадахгvй юм байна гэдгээ мэдсэн юм. Учир нь тэр надад ингэж хэлэв.

-Ертєнцийн юм бvхэнд урлаг буй. Урлаггvй юм гэж энэ хорвоод ганц ч vгvй. Урлагийг нь мэдрэхгvй бол шvлэг бичээд дэмий дээ гэлээ. Тэрбээр цааш нь «Яруу найраг бол зан тєрх, шvлгээс нь зан тєрх нь мэдэгдэж байвал тэр жинхэнэ яруу найрагч, тийм яруу найрагч Монголд цєєхєн дєє» хэмээгээд санаа алдаж билээ. Тvvнээс хойш цаг хугацаа харван єнгєрчээ. «Угтаа цаг хугацаа цаанаас єгєгдсєн явдаг хурдаараа л урсан єнгєрч буй. Харин хvмvvс бидэнд харвасан сум, цахилгаан гvйдэл жирэлзэн єнгєрєх шиг санагдана. Тэгээд л ялимгvй удаан єнгєрєєсэй гэж хvсдэг байлгvй. Дэмий л айцгаана. Нас ахих тусам vхэл санаанд орох нь ихэсдэг бололтой» гэж мєн л нэг жил намар оройхон тэр надад хэлсэн сэн. Тvvний тухай єнгєрсєн цаг дээр бичих ийм хэцvv байх юм гэж санасангvй. Алгандаа хатаж хорчийсон навчис vйрvvлээд тvvнийгээ ширээн дээрээ элсэн цаг шиг аажмаар асгаад бурхны тухай ярьж суух, эсвэл ширээний нvднээс цємсєн самрын яс цуглуулаад шалаар нэг асгачихаад нэг нэгээр нь гишгэлээд А.Блок, Б.Пастернак, У.Уйтмен, Д.Равжаа, Р.Киплинг, Н.Баратишвили, Д.Нямсvрэн, Р.Бёрнсийн шvлгийг нvдээ гялалзуулан уншихыг нь оюутны дєрвєн жил єдєр бvхэн харж, том ширэн цvнхийг нь vvрээд «бие хамгаалагч»-аар явж байхдаа тэр vхлээс бус, харин vхэл тvvнээс айна даа хэмээн санадагсан.

-Хамгийн арчаагvй хvн vхлийн ємнє євдєг сєхєрдєг. Yхлээс айдаггvй хvн, vхлийн тухай хамгийн сайн мэддэг. Yе vе vхлийн тухай бодож бай, амьдрал чинь утгатай болно. Энэ бvхэн тvvний хэлсэн vгс.Yл мєхєх, аугаа гоо сайхны гялбаа сэтгэлд нь харважYхлийг vгvйсгэж болохыг хаа нэгтээгээс шивнэж байна.Энэ бас тvvний бичсэн шvлэг. Yнэхээр «vхлийг vгvйсгэж болмоор санагдана». Худал хуурмаг байхыг омог бардмаар жигшдэгсэн. Хатуу vгийг харамгvй хэлэх, хайрламааргvй хvнийг хайрлах, хайрламаар хvнийг хайрлахгvй байх нь тvvнд даанч зохидог сон. Ёстой л єєрийнх нь шvлэглэснээр:Булан тохойд нуугдах хэрэггvйБурхан бvгдийг харж байгаа гэдэг шиг тэр зусар заальхай, араа шvдэндээ зуумхай, ар нуруунаас нь асамхай хэн ч байсан vерхэж, хvн нь яах вэ дээ, шvлэг нь даанч сайн гэж суудагсан. Ууч, ууч байна гэхэд даанч дэндvv нэгэнсэн.Хvнийг магтах, муулах хоёрт vг олдоод байдаг мєртлєє яг vнэнийг нь бичих гэхээр ер санаанд олигтой оновчтой vг ордоггvй гэдэг vнэн бололтой. Мєн л намар оройхон юм даг. Тvvнийг дагаж би айлын байрны найранд очиж билээ. Банзан гитар чамгvй тоглодгоо гайхуулж, vл мэдэг мишилзэн, єєрєєс нь гарамгvй намуухан зєєлєн хоолойгоор,

Yлгэр домгийн буурал талдаа

Yvлэн нємрєг нємєрч єслєє, би

Гэрийн цэнхэрхэн утаат талдаа

Гэгээн наранд ойрхон єслєє, би гээд дуулан суухад нь, дуулахдаа хvртэл омог бардам байж чаддагийг нь гайхан биширч билээ. Харин уйлахыг нь би нэг ч удаа хараагvй. Бодвол омог бардмаар уйлдаг байсан биз. Яагаад гэвэл Алтан-Овоо хавьд авхуулсан нvдэндээ нулимс цийлэлзvvлсэн нэг зургийг нь хаа ч билээ харсан юм. Хачин омог бардам байсан санагдана. Оюутан биднээс євєл, хаврын улирлаар шалгалт авахдаа ч омог бардам шалгадаг сан. Тvvний шалгалтад «Онц» авсан хvн тэр жилдээ нэлээд «омог бардам» байна.

-Их унш. Гэхдээ дэмий битгий унш. Сайн сонголт хийж унш гэх зэргээр мэргэжлийн зєвлєгєє єгєх мєртєє, Ясунари Кавабата хэдэн онд, яаж vхсэн бэ зэрэг мэдэхээргvй юм асууна.Єлгий, авс хоёрыг хvн бvхэн дамждаг болохоорЄєр юу ч хэрэггvй, бие биенээ хайрла гэж сургах мєртєє хvчтэй дайсантай байхын сайхан, дайснаасаа єшєє авахын сайхныг нvдэнд vзэгдтэл ярина. Yнэндээ тvvний «омог бардам» ертєнцийг, тэр ертєнцийн «омог бардам» тэсрэлт, дэлбэрэлтийг цєєхєн хvн ойлгодог байж дээ. Гэр орноор нь орж гараагvй яруу найрагч ямар ч байсан манай 1990-ээд оныхны дунд байхгvй биз. Харин ном заалгаж, шавь болсон нь энэ vеийнхний дунд цєєхєн дєє. Гэвч бvгдийг нь тэр хvлээн зєвшєєрч, заримыг нь vлээж агаарт хєєргєєд, єєрєє араас нь гуниглан харж, заримыг нь дотроо хайрлавч их огцом «илэн шанааддаг» байлаа. Нэгэнтээ тэрбээрОйворгон зан, ялимгvй гуниг хоёрыг хvмvvсОдоо ямар vнэлэх биш дээГэвч би томоотой улс, хєдєлгєєнгvй найрагчдыгГэгээн бурхны гvнгэрваанд байгаатай адилтгана гэж илэн далангvй мєн л «омог бардам»-аар хэлсэн байдаг.

-Томоотой, хєдєлгєєнгvй яруу найрагчдаас сайн шvлэг горьдоод бараг хэрэггvй. Эрдэмтэй хvн дєлгєєн, их мєрєн намуун гэдэг хамгийн худлаа зvйр vг. Эх орон, ард тvмнийхээ эмгэнэлийг зvгээр хараад суудаг «томоотой» хvмvvсээс онцын шаардлагагvй олон «томоотой» шvлэг тєрдєг зэргээр баахан сургааль айлдана. Америкт ардчилал байхгvй гэж vзнэ. Африкт тєрєєгvйдээ баярла гэж шууд заналхийлнэ. Єглєєний инээмсэглэл єдєр сураггvй алга болж, єєдгvй юмнуудтай vзэж тарна гээд цээж хаялна.-Хойшоо сургуульд явахын ємнє… гээд л хотод єнгєрvvлсэн хэцvv єдрvvдээ дурсана. Єлсч ундаассаар би тэднийд очиж билээ. Нэрийг нь шууд дэргэд нь хэлнэ. Хаалгаар оров уу vгvйтэй банштай цайны хачин сайхан vнэр хамар цоргино. Том шаазангаар нь дvvрэн банш, цай… Их л сонин жуумалзсанаа гэдсийг нь заана. Эхнэр нь харин надад том шаазан дvvрэн цай барихад дотор нь гуравхан банш хєвж байлаа. Гомдсондоо нулимс асгараад цайг нь ууж чадалгvй гарсан хэмээн цайлган атлаа цаанаа л нулимстай ярина. Тэгэхэд хотод бvтэхгvй бол нутагтаа очиж газар хагална гэж «омог бардам»-аар мєрєєдсєн гэдэг. Тэр vедээ л,

Трактор, анжсаар атрын хєрсийг єм татаж
Бульдозер ємхєрсєн муу шавар байшинг газрын хєрснєєс хуу арчих шиг
Шvлэг бичихсэн гэж мєн л «омог бардам»-аар тунхагласан байх даа. Гэрээсээ гараад ажил орох замдаа гудамжинд 100-гаад танилтайгаа тааралдана. Бvгдтэй нь гар барьж, мэнд ус мэднэ. Олонх нь бvсгvйчvvд байна. Одтой залуугийн танилууд гэж хэлнэ. Нvvр єєд нь зориуд харна. Ер єтлєсєн шинжгvй. Єєрийнхєє тухай бичсэн «шар» сонинуудыг анхааралтай уншина. Yл мэдэг доогтойгоор жуумалзана.

Доромжлуулах тусам тэр єнгє орно
Долоон бурхан од шиг гялалзана.
-Улаан сахиус минь бvгдийг даана. Одооноос эхлээд сайн сахиустай бол. Ойрдоо бие жаахан ядруу, олон олон хурал, чуулган, хvлээн авалт… Энгэр дээрээ тэр тєрийн далбааны тэмдэгтэй, эцсийн удаа намар оройхон модод навчсаараа уйлсан єдєр бас л гудамжинд тааралдаж билээ. Араас нь харж зогсоход аанай л бvргэд шиг, талын хєх чоно шиг омог бардам харагдсансан. Тvvнийг сvvлчийн замд нь бид сvр дуулиантай vдэж билээ. Орой нь ирээд би тvvнд зориулж эхний болоод эцсийн шvлгээ бичсэн юм.

О.Дашбалбарт


Эхний бодол
Ямар ч онгироо юм бэ
Дунд vеийн бодол
Яг миний хайж байсан хvн юм
Дунд vеийн «дунд» vеийн бодол
Яаж ингэж бичиж байна аа.
Дундын тєгсгєл vеийн бодол
Яах аргагvй vнэн vг хэллээ дээ
Тєгсгєл vеийн бодол
Ядрангуй царайтай харагдах чинь
Тєгсгєл vеийн дараах бодол
Ялагдашгvй хvнтэй нэг vед амьдарч байна даа
Тєгсгєл
Яруу найрагч шиг «омог бардам» амьдарсан даа
Эцсийн бодол
Ямар их сvр хvч агуулна вэ?
Yхэл нь хvртэл «омог бардам» байлаа.
Баяртай омог бардам «намар» минь, эргээд уулзах болтугай.

Хүн алах тухай мөрөөдөж явдаг...



Би ч новшнуудын новширолд новширсоор новширсон новш л доо. Тэхээр хүн муулах алах хоёрын заагийг олж харахгүй болтлоо зүрх минь жижгэрсэн. Гэхдээ өчигдөр Буянзаяа гуайн номыг найзынхаа эзгүйд эхнэрээс нь булааж аваад буландаа харьж унших хүртэлээ энэ тухай нэг их боддоггүй байлаа. Нэгийн зэрэг бодсон гэхэд "Архетип" гэсэн томъёололоор ороогоод Кармагийн урдаас шидчихсэн.
Эр хүн гэж юу болох. Түүний анхдагч идеа нь юу болох талаар хэдэн боовоо унжуулсан новшнуудтайгаа өнөө орой хар бор дарс уулгүй шиг хар муу санаагаа дэлгэлдэе гэж саналаа. Энэ ч яахав нар жаргахаас хойших асуудал. Харин нар огторгуйн геометрт авч болох хамгийн оргил цэгтээ хүрчээд байгаа энэ мөчид сайн ах нарын хэдэн сайн үгийг харуулъя. Оршуулж ойлгоно уу, оршоож ойлгоно уу. Новшнуудын дур. Харин охидууд бол өөр шүү. Янханд ч гэсэн бурханлаг чанар хангалттай бий. Эр хүнд бол үгүй. Энэ талаар дараа нухацтай ярилцаж болох юм.

...Гэтэл



...Гэтэл НЯМ-ОЧИРын шүлгүүд эрс шулуун хэллэгтэй голдуу үхэл, сэтгэл алдралын үе агшин дахь хүний сэтгэлийн гүн хямралын байдлыг хүчтэй илэрхийлэхийн хамт үе үе хүсэл тачаалын элемент үзэгдэх нь ч бий. Жишээ нь: Нэгэн амиа гээгч нөхөртөө зориулсан цагаатгал шүлэгт:

Тэр унажээ
Замын хажуу руу унажээ
Зовлон шаналал, хайр дурлалыг хамтад нь
Зориглон тэвэрч үнсэх гээд
Замын хажуу руу унажээ
Согтуу байжээ.
Тэр унажээ
Замын хажуу руу унажээ
Түүний хөлд чулуу бүдрээгүй
Тэр зөнгөөрөө унажээ
Тэр бас шавар шавхай, тоос шороотой
Тэврэлдэж ахан дүүс болхыг хүсээгүй
Тэмдгэрч үүр цайн
Тэндээс нар мандана гэж итгэжээ
Замын хажуу руу унажээ
Тэс өөр зүйлс
Тачаангуй дүрсүүд нүдэнд нь үзэгдэж
Тархи толгой нь дэлбэрч
Тэгээд бас гол нь тасарчээ
Тэр согтуу байжээ
Зүүдэнд эрлэгийн элч иржээ
Зүүд мэт амьдрал зүүд мэт нүүр царайсын тухай
Зөндөө их үлгэр ярьж
Зуун жил ч уйдамгүй, дуусашгүй
Зүйрлэшгүй амтат дарс өгч
Зүүдэнд түүнийг умбуулан
Тэр унажээ
Замын хажуу руу унажээ
Согтуу байжээ.

/”С.А-д зориулав” Замдаа гарцгаая хүрээ хөвгүүд ээ. 169-р тал/

хэмээн өгүүлжээ. Харин...


ШҮХЭР

* * *
- Би чамайг зурчихлаа. Охин гуниглангуй харцтай том саарал нүдээ эргэлдүүлэн гайхсандаа нүд нь бүр саарал, бүр ч том болжээ.
- Намайг уу?
- Тийм , ээ чамайг
Зургийг удаан гэгч нь харснаа, ялимгүй инээмсэглэх төдий байдал харуулав. Эсхүл зүгээр л надад тэгж санагдсан байх.
- Чиний зурганд миний санаашрал харагдахгүй байна. Миний гуниглал ч алга. Хожим надад насан туршийн хань болох ганцаардал минь ч алга. Бараан шүхэр нь л харин хачин өнгөлөг болчихож
- Уучлаарай. Би тэр бүгдийг чинь хэрхэн зурж чадах билээ. Надад тийм нарийн мэдрэмж байхгүй л дээ?
- Тэгвэл хоёрын хооронд дэмий юм битгий хий.
Охин алгуурхан босоод өвсөн дундуур өлмийгөөрөө гишгэсээр явж одов. Одоо би зураач болоогүйдээ баярладаг юм.



* * *
...П.Батхуягийн “Шүхэр” үгүүллэгийг уншаад би шуудхан Дэлгэрмаагийн тухай бодож билээ. Тэр бүсгүй надад хэм хэмжээ гэж юу байдгийг ухааруулсан юм. Хэм хэмжээ бол цаг хугацаанаас ч чухал ойлголт, он тоололоос ч бодит хэмжигдэхүүн. Хэм хэмжээгээ мэдсэн хүн л цаг хугацааг ус агаар мэт хэрэглэн, он тоололд уул мэт мөнхөрлийг олно.
“Хэм хэмжээний тухай асуудлууд”-аас